رفتن به محتوای اصلی

حکیم پارسی

دانشنامه گیاهان دارویی و طب سنتی ایرانی

خانه ‹ گیاهان دارویی

سداب

نام علمیRuta graveolens L.

سداب را گیاهی بی‌خطر ندانید. کاربرد محلی گزارش‌شده با خطر مسمومیت خوراکی، آسیب پوستی و منع بارداری تفاوت دارد.

خانواده: مرکباتیان (Rutaceae)بخش مورد استفاده: برگ؛ اسانس فرآورده‌ای جدا و پرخطر است
عکس واقعی گیاه سداب؛ نام گونه مطابق شرح منبع تصویر؛ مطابق شرح منبع تصویر

این گیاه را چگونه بشناسیم؟

عکس واقعی گیاه سداب؛ نام گونه مطابق شرح منبع تصویر؛ مطابق شرح منبع تصویر

سداب در این صفحه به Ruta graveolens L. از خانوادهٔ مرکباتیان (Rutaceae) اشاره دارد. بخش مورد بحث برگ؛ اسانس فرآورده‌ای جدا و پرخطر است است. نام‌های محلی شبیه «سدو» ممکن است به گیاهان دیگر تعلق داشته باشند؛ جدول کرمان Haplophyllum را جدا از Ruta ثبت کرده است [۲]. این صفحه فقط دربارهٔ Ruta graveolens است.

در ایران چه کاربردی گزارش شده است؟

جدول کرمان برای ردیف Soddab، برگ و کاربرد محلی مرتبط با سنگ ادراری را گزارش می‌کند [۲]. این سابقه را نباید به توصیهٔ مصرف برای دفع سنگ تبدیل کرد؛ گزارش مردم معادل سنجش ایمنی نیست.

پژوهش‌های امروز چه می‌گویند؟

برگهٔ سم‌شناسی IPCS/INchem مسمومیت سداب و تماس پوستی را شرح می‌دهد [۳]. سابقهٔ مصرف قدیمی مانع آسیب جدی نیست. این صفحه سداب را برای درمان سنگ، درد یا تنظیم قاعدگی توصیه نمی‌کند.

مطالعه‌های شیمیایی یا آزمایشگاهی نمی‌توانند نسبت فایده به خطر مصرف خانگی را تعیین کنند. دردی که به سنگ نسبت داده می‌شود ممکن است علت دیگری داشته باشد؛ تب، درد شدید پهلو یا قطع ادرار نیاز به رسیدگی پزشکی دارد.

فرآورده‌ها چه تفاوتی دارند؟

برگ، دم‌کرده، روغن و اسانس از نظر غلظت یکسان نیستند. رقیق کردن خانگی، جوشاندن یا خشک کردن تضمین حذف سم نیست. این صفحه دستور تهیه، مقدار مصرف یا روش استفادهٔ سقط‌آور ارائه نمی‌کند.

عوارض، تداخل‌ها و گروه‌های حساس

  • سداب در بارداری نباید برای مصرف خوراکی یا تلاش برای سقط به کار رود؛ خطر خون‌ریزی و مسمومیت دارد [۳]. برای شیردهی و کودکان نیز مصرف خانگی قابل توصیه نیست. «طبیعی» بودن راهی برای تشخیص مقدار امن نیست.
  • تماس با گیاه و نور آفتاب می‌تواند التهاب و تاول پوستی ایجاد کند [۳]. پس از تماس، محل را بشویید و از آفتاب دور نگه دارید؛ در صورت سوختگی یا علائم گسترده کمک پزشکی بگیرید. پس از بلع همراه با استفراغ، درد شکم یا اختلال هوشیاری، رسیدگی فوری لازم است؛ بستهٔ محصول را همراه ببرید.

پرسش رایج

آیا مصرف همراه داروها بی‌خطر است؟ جدول جامع تداخل انسانی در این صفحه نداریم. نبود نام یک دارو در فهرست تداخل به معنی مجاز بودن مصرف سداب نیست؛ خطر خودِ گیاه پیش از مسئلهٔ تداخل مطرح است.

پیش از خرید سداب چه چیزی را بررسی کنیم؟

نام علمی «Ruta graveolens L.» و بخش گیاه درج‌شده روی بسته را با اطلاعات این صفحه مقایسه کنید. در منابع این پرونده، بخش مورد استفاده «برگ؛ اسانس فرآورده‌ای جدا و پرخطر است» معرفی شده است. نام رایج، بو یا عکس به‌تنهایی هویت یک نمونهٔ خریداری‌شده را تأیید نمی‌کند.

آیا این اطلاعات برای همهٔ شکل‌های سداب یکسان است؟

خیر. گیاه خشک، دمنوش، پودر، عصاره و اسانس یک فرآوردهٔ یکسان نیستند. نتیجهٔ یک آزمایش یا مطالعه را باید با نوع فرآورده و شرایط همان مطالعه خواند؛ نمی‌توان آن را خودکار به همهٔ محصولات با این نام نسبت داد.

برای بررسی بیشتر از کجا شروع کنیم؟

منابع پایان صفحه را باز کنید و نام گونه، بخش گیاه و نوع شواهد را با پرسش خود تطبیق دهید. اگر دارو مصرف می‌کنید یا برای کودک، بارداری یا شیردهی پرسشی دارید، اطلاعات همین فرآورده را با پزشک یا داروساز بررسی کنید.

منابع و ارجاعات

  1. [1] Kew Plants of the World Online — Taxonomy; accepted name / synonyms
  2. [2] Ethnobotany of the medicinal plants used by the ethnic communities of Kerman province, Southeast Iran — جدول؛ Ruta graveolens و ردیف‌های جداگانه Haplophyllum
  3. [3] IPCS/INchem: Ruta graveolens L. PIM 475 — Clinical effects; pregnancy; skin contact; management
  4. NCCIH؛ استفادهٔ آگاهانه از مکمل‌ها — Safety and Risk؛ تفاوت محصولات و گفت‌وگو با پزشک دربارهٔ داروها و گروه‌های حساس

عکس واقعی؛ Plenuska — CC BY-SA 4.0 · منبع عکس · مجوز استفاده · نام گونه مطابق شرح منبع است؛ این تصویر هویت نمونهٔ خریداری‌شده را تأیید نمی‌کند.