رفتن به محتوای اصلی

حکیم پارسی

دانشنامه گیاهان دارویی و طب سنتی ایرانی

خانه ‹ گیاهان دارویی

انجیر

نام علمیFicus carica

درباره انجیر و یبوست چه می‌دانیم؟ شواهد خمیر میوه، پیشینه ایرانی و خطر تماس پوستی با شیره انجیر را جدا بخوانید.

خانواده: Moraceaeبخش مورد استفاده: میوه تازه یا خشک؛ برگ و شیره سفید درخت با میوه متفاوت‌اند
عکس واقعی گیاه انجیر؛ نام گونه مطابق شرح منبع تصویر؛ مطابق شرح منبع تصویر

انجیر خوراکی کدام گونه است؟

عکس واقعی گیاه انجیر؛ نام گونه مطابق شرح منبع تصویر؛ مطابق شرح منبع تصویر

این صفحه درباره Ficus carica از خانواده توتیان است [T]. میوه تازه و خشک آن خوراکی شناخته‌شده‌اند، اما برگ، ریشه و شیره سفید گیاه ترکیبات دیگری دارند. مرور علمی انجیر آزمایش‌هایی روی بخش‌های مختلف را کنار هم گزارش می‌کند؛ از عنوان کلی «خواص انجیر» نمی‌توان فهمید شاهد مربوط به کدام بخش است [fig-review].

در ایران چه کاربردهایی گزارش شده است؟

در پژوهش میدانی کرمان، ردیف Ficus carica در جدول ۳ با نام Anjir آمده و استفاده‌های محلی برای میوه و برگ ثبت شده است، از جمله در ارتباط با یبوست و ناراحتی گلو [kerman]. این داده روایت مصاحبه‌شوندگان است، نه اثبات درمان این مشکلات. وجود نام برگ در گزارش محلی نیز مجوز ساخت دمنوش درمانی یا توصیه مقدار مصرف نیست.

درباره خمیر انجیر و یبوست چه مطالعه‌ای داریم؟

یک کارآزمایی دوسوکور در ۸۰ بزرگسال کره‌ای، خمیر Ficus carica را با دارونما در هشت هفته مقایسه کرده است. در چکیده، بهبود زمان عبور روده و برخی علائم گزارش شده است [fig-trial]. بررسی این صفحه به چکیده محدود است؛ اثر همان خمیر را نمی‌توان معادل هر شربت بازار یا انجیر خشک خیسانده دانست.

یافته‌های برگ و شیره را به میوه نسبت ندهیم

برخی نتیجه‌های مطرح در مرور انجیر از آزمایش جانوری عصاره برگ یا اثر شیره روی سلول‌ها به دست آمده‌اند [fig-review]. مهار رشد سلول در ظرف آزمایش نه درمان سرطان است، نه اثبات بی‌خطری خوردن شیره. نوع عصاره، روش تهیه و گونه مورد آزمایش در تفسیر نتیجه تعیین‌کننده‌اند؛ این متن برای برگ و شیره دستور مصرف ارائه نمی‌کند.

شیره سفید انجیر چه خطری دارد؟

  • مرجع گیاه‌شناسی NC State، شیره انجیر را عامل التهاب پوستی در تماس با نور معرفی می‌کند و ترکیبات فورانوکومارینی را نام می‌برد [fig-safety]. بنابراین شیره را برای درمان لک، زگیل یا زخم روی پوست توصیه نمی‌کنیم. این خطر مربوط به شیره و تماس پوستی است؛ نباید آن را با نتیجه کارآزمایی خمیر میوه مخلوط کرد.

انجیر خشک برای همه به یک اندازه مناسب است؟

راهنمای Diabetes UK درباره محاسبه کربوهیدرات میوه خشک و تفاوت آن با میوه تازه توضیح می‌دهد [fruit]. انجیر خشک یا مربا صرفاً چون گیاهی است، محصول بدون قند محسوب نمی‌شود. این صفحه مقدار درمانی تعیین نمی‌کند؛ برای تنظیم خوراک در دیابت یا مشکلات گوارشی، شکل محصول و برنامه کلی غذا اهمیت دارد.

از ایمنی و تداخل‌ها چه چیزی نمی‌دانیم؟

گزارش طبیعی‌بودن برخی شاخص‌های ایمنی در یک کارآزمایی کوتاه، ایمنی بلندمدت همه فرآورده‌های انجیر را ثابت نمی‌کند [fig-trial]. منابع این صفحه بررسی جامع تداخل دارویی همه بخش‌های گیاه نیستند. درباره مکمل برگ یا عصاره، به‌ویژه در بارداری، شیردهی، کودکی یا همراه دارو، باید اطلاعات همان محصول جدا بررسی شود [contra].

یک پرسش رایج: انجیر خیسانده همان خمیر پژوهش است؟

خیر؛ شباهت نام میوه برای یکسان‌دانستن فرآورده‌ها کافی نیست. در تحقیق، محصول، مدت و جمعیت مشخص بوده است؛ در تهیه خانگی ترکیب نهایی و شرایط مصرف همان نیست. از این تفاوت نباید نتیجه بی‌فایده‌بودن غذا گرفت، اما نسبت‌دادن دقیق نتیجه درمانی کارآزمایی به دستور خانگی هم پشتوانه ندارد [fig-trial].

پیش از خرید انجیر چه چیزی را بررسی کنیم؟

نام علمی «Ficus carica» و بخش گیاه درج‌شده روی بسته را با اطلاعات این صفحه مقایسه کنید. در منابع این پرونده، بخش مورد استفاده «میوه تازه یا خشک؛ برگ و شیره سفید درخت با میوه متفاوت‌اند» معرفی شده است. نام رایج، بو یا عکس به‌تنهایی هویت یک نمونهٔ خریداری‌شده را تأیید نمی‌کند.

آیا این اطلاعات برای همهٔ شکل‌های انجیر یکسان است؟

خیر. گیاه خشک، دمنوش، پودر، عصاره و اسانس یک فرآوردهٔ یکسان نیستند. نتیجهٔ یک آزمایش یا مطالعه را باید با نوع فرآورده و شرایط همان مطالعه خواند؛ نمی‌توان آن را خودکار به همهٔ محصولات با این نام نسبت داد.

برای بررسی بیشتر از کجا شروع کنیم؟

منابع پایان صفحه را باز کنید و نام گونه، بخش گیاه و نوع شواهد را با پرسش خود تطبیق دهید. اگر دارو مصرف می‌کنید یا برای کودک، بارداری یا شیردهی پرسشی دارید، اطلاعات همین فرآورده را با پزشک یا داروساز بررسی کنید.

منابع و ارجاعات

  1. [T] GBIF Backbone Taxonomy — Ficus carica L. — Live species/match strict=true; EXACT, ACCEPTED; family Moraceae
  2. [kerman] Ethnobotany of the medicinal plants used by the ethnic communities of Kerman province, Southeast Iran — Table 3; species-specific row; local names, parts and reported uses
  3. [fig-review] Ficus carica L. (Moraceae): Phytochemistry, Traditional Uses and Biological Activities — Introduction; sections 4.3–4.4 and Conclusion; fruit versus leaf/latex experiments
  4. [fig-trial] Randomized, double-blind, placebo-controlled trial of Ficus carica paste for the management of functional constipation — Abstract: Methods and Results; 80 Korean adults, eight weeks; paste, not leaf or sap
  5. [fig-safety] Ficus carica — NC State Extension Gardener Plant Toolbox — Poisonous to Humans; Sap/Juice; phytophotodermatitis and furanocoumarins
  6. [fruit] Fruit and diabetes — Diabetes UK — Portion sizes; Why do I need to be careful about fruit and vegetable juices and smoothies?
  7. [contra] Using Dietary Supplements Wisely — NCCIH — Safety and Risk; Take Charge of Your Health; medications, surgery, pregnancy, breastfeeding and children

عکس واقعی؛ Tangopaso — Public domain · منبع عکس · مجوز استفاده · نام گونه مطابق شرح منبع است؛ این تصویر هویت نمونهٔ خریداری‌شده را تأیید نمی‌کند.