رفتن به محتوای اصلی

حکیم پارسی

دانشنامه گیاهان دارویی و طب سنتی ایرانی

خانه ‹ گیاهان دارویی

خرما

نام علمیPhoenix dactylifera

خرما میوه نخل است؛ یافته‌های گرده یا هسته به میوه تعمیم‌پذیر نیست. پیشینه ایرانی، قند میوه و محدودیت پژوهش‌های بارداری را بخوانید.

خانواده: Arecaceaeبخش مورد استفاده: میوه نخل؛ گرده، هسته و مغز ساقه جداگانه‌اند
عکس واقعی گیاه خرما؛ نام گونه مطابق شرح منبع تصویر؛ مطابق شرح منبع تصویر

خرما و فرآورده‌های نخل را جدا بشناسیم

عکس واقعی گیاه خرما؛ نام گونه مطابق شرح منبع تصویر؛ مطابق شرح منبع تصویر

خرما میوه Phoenix dactylifera از خانواده نخلیان است [T]. رطب، خرمای رسیده و میوه خشک‌شده در رطوبت و بافت تفاوت دارند. گرده نخل و پودر هسته، خود میوه نیستند. مقاله‌ای درباره یکی از این مواد، بدون مطالعه جداگانه شاهد اثر ماده دیگر محسوب نمی‌شود [date-review].

در منابع ایرانی چه چیزی ثبت شده است؟

در جدول برنامه غذایی مقاله «رژیم باروری زنان در طب ایرانی»، خرما در فهرست میوه‌ها آمده است [diet]. این نوشته یک برنامه پیشنهادی بر پایه منابع سنتی است، نه کارآزمایی اثبات درمان ناباروری با خرما. مطالعه مردم‌گیاه‌شناسی کرمان نیز برای نخل استفاده‌هایی از گرده و بافت درونی ساقه ثبت کرده است؛ این ردیف‌ها را نباید به خواص درمانی میوه تبدیل کرد [kerman، جدول ۳].

ترکیبات غذایی چه چیزی را ثابت می‌کنند؟

مرور علمی خرما به کربوهیدرات‌ها، ترکیبات فنولی و تفاوت ارقام اشاره می‌کند [date-review]. وجود ماده آنتی‌اکسیدانی یا اثر عصاره در آزمایشگاه، دلیل درمان سرطان یا عفونت در انسان نیست. در این متن، عبارت‌های مطلق آن مرور درباره بی‌عارضه‌بودن مواد طبیعی پذیرفته نشده‌اند؛ نتیجه‌گیری خود مقاله هم انجام پژوهش‌های انسانی بیشتر را لازم می‌داند.

درباره خرما و زایمان چه پژوهشی داریم؟

یک مرور نظام‌مند سال ۲۰۱۹، کارآزمایی‌هایی درباره مصرف میوه خرما و برخی پیامدهای بارداری و زایمان را جمع‌بندی کرده است [date-trials]. در چکیده، نتایج بعضی شاخص‌ها امیدوارکننده گزارش شده، اما نتیجه مرحله دوم زایمان با تغییر مدل تحلیل یکسان نمانده است. این صفحه فقط چکیده را دیده و کیفیت متن کامل همه مطالعات را تأیید نکرده است.

چرا از این یافته‌ها نسخه بارداری نمی‌سازیم؟

پژوهش درباره یک پیامد زایمان، اثبات بی‌خطری هر مقدار خرما برای هر زن باردار، به‌خصوص در وضعیت‌های پرخطر، نیست. همچنین نتیجه درباره میوه، مجوز مصرف گرده یا ترکیب تقویت باروری نمی‌دهد. تفسیر کاربرد بالینی این مطالعات به متخصص زنان و اطلاعات وضعیت فرد نیاز دارد؛ این مطلب برنامه مصرف برای شروع یا تسریع زایمان ارائه نمی‌کند [date-trials؛ contra].

خرما برای دیابت بدون محدودیت است؟

طبیعی‌بودن شیرینی خرما، کربوهیدرات آن را حذف نمی‌کند. راهنمای Diabetes UK می‌گوید مقدار میوه خشک و تجمع کربوهیدرات در یک نوبت باید در برنامه غذایی دیده شود؛ این به معنی حذف همگانی میوه نیست [fruit]. شیره خرما، خرمای شکم‌پر و فرآورده‌های شیرین‌شده را هم نباید به‌جای میوه ساده با مقدار مشابه حساب کرد.

عوارض و تداخلات را چه‌طور بررسی کنیم؟

  • این منابع فهرست جامع تداخلات دارویی یا منع مصرف اختصاصی میوه خرما را به دست نمی‌دهند. برای گرده، پودر هسته و مکمل‌های غلیظ، نمی‌توان از سابقه غذایی میوه نتیجه ایمنی گرفت. مصرف هم‌زمان دارو، دوران شیردهی، کودکی یا جراحی از مواردی است که ارزیابی مکمل باید جدا انجام شود [contra]. هیچ تأیید تخصصی برای این متن ثبت نشده است.

هنگام خواندن تبلیغ چه سؤالی مهم است؟

اگر نوشته‌ای از «تقویت باروری با نخل» صحبت می‌کند، بپرسید منظور میوه است، گرده است یا ترکیبی چندجزئی. سپس نوع پژوهش، جمعیت بررسی‌شده و پیامد اندازه‌گیری‌شده را ببینید. یک ادعای کلی درباره نخل ممکن است چند ماده و چند سطح شاهد متفاوت را به اشتباه در یک جمله جمع کرده باشد [kerman؛ date-trials].

پیش از خرید خرما چه چیزی را بررسی کنیم؟

نام علمی «Phoenix dactylifera» و بخش گیاه درج‌شده روی بسته را با اطلاعات این صفحه مقایسه کنید. در منابع این پرونده، بخش مورد استفاده «میوه نخل؛ گرده، هسته و مغز ساقه جداگانه‌اند» معرفی شده است. نام رایج، بو یا عکس به‌تنهایی هویت یک نمونهٔ خریداری‌شده را تأیید نمی‌کند.

آیا این اطلاعات برای همهٔ شکل‌های خرما یکسان است؟

خیر. گیاه خشک، دمنوش، پودر، عصاره و اسانس یک فرآوردهٔ یکسان نیستند. نتیجهٔ یک آزمایش یا مطالعه را باید با نوع فرآورده و شرایط همان مطالعه خواند؛ نمی‌توان آن را خودکار به همهٔ محصولات با این نام نسبت داد.

برای بررسی بیشتر از کجا شروع کنیم؟

منابع پایان صفحه را باز کنید و نام گونه، بخش گیاه و نوع شواهد را با پرسش خود تطبیق دهید. اگر دارو مصرف می‌کنید یا برای کودک، بارداری یا شیردهی پرسشی دارید، اطلاعات همین فرآورده را با پزشک یا داروساز بررسی کنید.

نام علمی
Phoenix dactylifera
بخش مورد استفاده
میوه نخل؛ گرده، هسته و مغز ساقه جداگانه‌اند

منابع و ارجاعات

  1. [T] GBIF Backbone Taxonomy — Phoenix dactylifera L. — Live species/match strict=true; EXACT, ACCEPTED; family Arecaceae
  2. [diet] Fertility Diet for Women in Persian Medicine — Table 1; Snack row and listed fruits; historical dietary proposal, not a fertility trial
  3. [kerman] Ethnobotany of the medicinal plants used by the ethnic communities of Kerman province, Southeast Iran — Table 3; species-specific row; local names, parts and reported uses
  4. [date-trials] Effects of consuming date fruits (Phoenix dactylifera Linn) on gestation, labor, and delivery: An updated systematic review and meta-analysis of clinical trials — Abstract: Results; second-stage effect differs between fixed and random effects; no full-text appraisal
  5. [date-review] Therapeutic effects of date fruits (Phoenix dactylifera) in the prevention of diseases via modulation of anti-inflammatory, anti-oxidant and anti-tumour activity — Historical overview of dates; Chemical composition; Conclusion calling for clinical trials
  6. [fruit] Fruit and diabetes — Diabetes UK — Portion sizes; Why do I need to be careful about fruit and vegetable juices and smoothies?
  7. [contra] Using Dietary Supplements Wisely — NCCIH — Safety and Risk; Take Charge of Your Health; medications, surgery, pregnancy, breastfeeding and children

عکس واقعی؛ Nepenthes — CC BY-SA 3.0 · منبع عکس · مجوز استفاده · نام گونه مطابق شرح منبع است؛ این تصویر هویت نمونهٔ خریداری‌شده را تأیید نمی‌کند.