رفتن به محتوای اصلی

حکیم پارسی

دانشنامه گیاهان دارویی و طب سنتی ایرانی

خانه ‹ گیاهان دارویی

مریم‌گلی دارویی

نام علمیSalvia officinalis

مریم‌گلی دارویی را از دیگر سالویاها جدا بشناسید. کاربرد محلی، محدودیت شواهد و هشدار بارداری، کودکان و اسانس را بخوانید.

خانواده: Lamiaceaeبخش مورد استفاده: برگ؛ بخش‌های هوایی در گزارش بازار مشهد
عکس واقعی گیاه مریم‌گلی دارویی؛ نام گونه مطابق شرح منبع تصویر؛ مطابق شرح منبع تصویر

مریم‌گلی نام همه سالویاها نیست

عکس واقعی گیاه مریم‌گلی دارویی؛ نام گونه مطابق شرح منبع تصویر؛ مطابق شرح منبع تصویر

موضوع این صفحه Salvia officinalis از خانواده نعناعیان است. گونه‌های متعدد Salvia را نمی‌توان با نام مریم‌گلی به جای یکدیگر مصرف کرد. GBIF این نام را گونه پذیرفته‌شده ثبت کرده و تک‌نگار EMA به برگ همین گونه مربوط است. [T، M]

برگ خشک، عصاره الکلی و اسانس به یک اندازه از مواد فرّار برخوردار نیستند. بوی مشابه به معنی ترکیب برابر نیست. شناخت بخش مصرفی و شکل فرآورده برای فهم هر هشدار ایمنی ضروری است.

در بازار دارویی ایران چه گزارشی وجود دارد؟

پژوهش بازار مشهد در جدول ۱، ردیف ۱۵۲، نام Maryam Goli را برای Salvia officinalis و بخش‌های هوایی ثبت کرده است. مواردی مانند یائسگی و ناراحتی معده در گزارش کاربردهای محلی آمده‌اند؛ داده حاصل مصاحبه است و نتیجه بالینی را ثابت نمی‌کند. [I1]

از این منبع نباید نتیجه گرفت مریم‌گلی برای باروری یا کاهش قند درمان تأییدشده است. بازگویی کاربرد محلی، تجویز برای یک علامت شخصی نیست و نباید جای بررسی علت علامت را بگیرد.

تک‌نگار جدید چه می‌گوید؟

در تک‌نگار EMA، استفاده برگ برای بعضی ناراحتی‌های خفیف گوارشی، تعریق زیاد و مصرف موضعی دهان، گلو یا پوست در ستون استفاده سنتی آمده است. ستون استفاده مبتنی بر شواهد بالینی تثبیت‌شده در این تک‌نگار پر نشده است. [M، بخش ۴٫۱]

داشتن تک‌نگار به معنی اثربخشی قطعی همه محصولات مریم‌گلی نیست. یک محصول مخلوط یا یک اسانس غلیظ را نمی‌توان با معیارهای مربوط به برگ یکسان دانست. این صفحه وعده درمان حافظه، دیابت یا علائم هورمونی نمی‌دهد.

کودکان، بارداری و اسانس

تک‌نگار استفاده دارویی در زیر ۱۸ سال را به علت کمبود اطلاعات تثبیت‌شده نمی‌داند و در بارداری و شیردهی به دلیل داده ناکافی توصیه نمی‌کند. حساسیت به ماده نیز منع مصرف است. [M، بخش‌های ۴٫۳ تا ۴٫۶]

توژون ماده‌ای با خطر سمیت عصبی است؛ بخش ایمنی تک‌نگار، تشنج را در گزارش مصرف بیش از حد روغن ذکر می‌کند. این هشدار دلیل مهمی برای یکی‌نگرفتن برگ و اسانس است، نه راه تعیین حد مجاز خانگی. [M، بخش‌های ۴٫۹ و ۵٫۳]

تداخل‌ها و پرسش‌های عملی

  • تک‌نگار در بخش تداخل‌ها «گزارش نشده» را ثبت می‌کند. معنای آن این نیست که همه ترکیب‌ها آزمایش شده‌اند. اگر داروی ضدتشنج، داروی مزمن یا چند مکمل می‌گیرید، نام کامل فرآورده و فهرست ترکیبات را برای بررسی ارائه کنید. [M، بخش ۴٫۵]
  • اگر روی محصول تنها نام فارسی نوشته شده باشد، هویت گونه و شکل عصاره هنوز روشن نیست. برای فهم تفاوت گیاهان نعناعیان، صفحه آویشن شیرازی را بخوانید؛ کاربرد سنتی مشترک، مجوز تعویض دو گیاه نیست.

شواهد پژوهشی و محدودیت‌ها

منابع ثبت‌شده در این پرونده، نام و بخش گیاه و استفاده‌های گزارش‌شده را توضیح می‌دهند. گزارش استفادهٔ سنتی به‌تنهایی اثربخشی یا ایمنی را ثابت نمی‌کند. برای سنجیدن ادعا دربارهٔ مریم‌گلی دارویی، باید نوع فرآورده و روش پژوهش همان ادعا را نیز بررسی کرد.

پیش از خرید مریم‌گلی دارویی چه چیزی را بررسی کنیم؟

نام علمی «Salvia officinalis» و بخش گیاه درج‌شده روی بسته را با اطلاعات این صفحه مقایسه کنید. در منابع این پرونده، بخش مورد استفاده «برگ؛ بخش‌های هوایی در گزارش بازار مشهد» معرفی شده است. نام رایج، بو یا عکس به‌تنهایی هویت یک نمونهٔ خریداری‌شده را تأیید نمی‌کند.

آیا این اطلاعات برای همهٔ شکل‌های مریم‌گلی دارویی یکسان است؟

خیر. گیاه خشک، دمنوش، پودر، عصاره و اسانس یک فرآوردهٔ یکسان نیستند. نتیجهٔ یک آزمایش یا مطالعه را باید با نوع فرآورده و شرایط همان مطالعه خواند؛ نمی‌توان آن را خودکار به همهٔ محصولات با این نام نسبت داد.

برای بررسی بیشتر از کجا شروع کنیم؟

منابع پایان صفحه را باز کنید و نام گونه، بخش گیاه و نوع شواهد را با پرسش خود تطبیق دهید. اگر دارو مصرف می‌کنید یا برای کودک، بارداری یا شیردهی پرسشی دارید، اطلاعات همین فرآورده را با پزشک یا داروساز بررسی کنید.

نام علمی
Salvia officinalis
بخش مورد استفاده
برگ؛ بخش‌های هوایی در گزارش بازار مشهد

منابع و ارجاعات

  1. [T] GBIF Backbone Taxonomy: Salvia officinalis L. — Accepted name and family; live name-match API confirmed 98% match
  2. [I1] Amiri & Joharchi (2013), Ethnobotanical investigation of traditional medicinal plants commercialized in the markets of Mashhad, Iran — Table 1; species row (specified in article)
  3. [M] EMA: Salvia officinalis L., folium, revision 1 — EMA/HMPC/277152/2015; sections 4.1, 4.3–4.9, 5.3; printed pages 3–9
  4. NCCIH؛ استفادهٔ آگاهانه از مکمل‌ها — Safety and Risk؛ تفاوت محصولات و گفت‌وگو با پزشک دربارهٔ داروها و گروه‌های حساس

عکس واقعی؛ Kurt Stüber [1] — CC BY-SA 3.0 · منبع عکس · مجوز استفاده · نام گونه مطابق شرح منبع است؛ این تصویر هویت نمونهٔ خریداری‌شده را تأیید نمی‌کند.