رفتن به محتوای اصلی

حکیم پارسی

دانشنامه گیاهان دارویی و طب سنتی ایرانی

خانه ‹ گیاهان دارویی

تمر هندی

نام علمیTamarindus indica

تمر هندی را با عصاره دانه یا داروی گیاهی یکی نگیرید. هویت گیاه، کاربرد در طب ایرانی، محدودیت شواهد و احتیاط مصرف را بشناسید.

خانواده: Fabaceaeبخش مورد استفاده: پالپ خوراکی اطراف دانه در غلاف میوه؛ جدا از دانه و برگ
عکس واقعی گیاه تمر هندی؛ نام گونه مطابق شرح منبع تصویر؛ مطابق شرح منبع تصویر

تمر هندی چه گیاهی است؟

عکس واقعی گیاه تمر هندی؛ نام گونه مطابق شرح منبع تصویر؛ مطابق شرح منبع تصویر

تمر هندی با نام علمی Tamarindus indica در خانواده باقلاییان قرار دارد [T]. بخش خوراکی شناخته‌شده آن پالپ اطراف دانه، درون غلاف میوه است. دانه، برگ و پوست درخت ترکیبات و مصرف‌های دیگری دارند؛ بنابراین مطالعه‌ای درباره عصاره دانه را نباید به چاشنی ترش غذا نسبت داد [tamarind-review].

چاشنی ترش، شربت و عصاره یک چیز هستند؟

تمر هندی فشرده ممکن است با دانه و الیاف عرضه شود؛ شربت آماده هم می‌تواند شکر و ترکیبات دیگر داشته باشد. عصاره‌ای که در پژوهش با حلال مشخص تهیه شده، همان پالپ رقیق‌شده در آشپزی نیست. مرور گیاه، کاربردهای گوناگون بخش‌های مختلف را کنار هم می‌آورد؛ برای فهم هر ادعا باید مشخصات همان ماده را دنبال کرد [tamarind-review].

در طب ایرانی چه جایگاهی داشته است؟

در جدول مقاله «توصیه گیاهان دارویی برای روده تحریک‌پذیر در طب ایرانی قرون میانه»، نام Tamarindus indica در کنار نام Tamr-e Hendi آمده است [ibs-history]. این طبقه‌بندی از مرور متون تاریخی گرفته شده، نه آزمایش بالینی برای اثبات درمان روده تحریک‌پذیر. اصطلاحات مزاجی آن متن را هم نباید معادل تشخیص‌ها و سازوکارهای پزشکی امروز قرار داد.

علم امروز چه چیزی را بررسی کرده است؟

مرور «گستره قابلیت‌های بررسی‌شده تمر هندی» درباره ترکیبات گیاه و نتایج آزمایشگاهی و جانوری، از جمله فعالیت‌های آنتی‌اکسیدانی و متابولیک، گزارش می‌دهد [tamarind-review]. چنین آزمایش‌هایی برای شناخت اولیه مفیدند، اما مقدار اثر در آزمایشگاه، اثر قابل‌انتظار یک وعده غذا در انسان را تعیین نمی‌کند. این صفحه از آن‌ها نتیجه درمان دیابت، عفونت یا بیماری کبد نمی‌گیرد.

آیا می‌توان آن را ملین یا داروی روده دانست؟

کاربرد تاریخی یا اثر یک عصاره در حیوان، برای تعیین مصرف درمانی کافی نیست. در منابعی که برای این متن خوانده شد، شواهدی که یک دستور مصرف عمومی و معتبر برای چاشنی بازار در همه مبتلایان به یبوست یا روده تحریک‌پذیر بسازد، تأیید نشد [ibs-history؛ tamarind-review]. اگر یک فرآورده دارویی معرفی می‌شود، ترکیبات و اطلاعات رسمی همان فرآورده باید جدا ارزیابی شود.

قند و عوارض احتمالی را چگونه در نظر بگیریم؟

  • طعم ترش نشان نمی‌دهد محصول بدون کربوهیدرات یا شکر افزوده است. در برنامه غذایی دیابت، ترکیب واقعی شربت یا پالپ باید بررسی شود؛ آبمیوه و شربت را جای میوه کامل نگذاریم [fruit]. درباره میزان عوارض گوارشی یا تداخل دارویی پالپ در منابع این صفحه بررسی جامع انسانی نداریم؛ نبود چنین داده‌ای تأیید بی‌خطری نیست.

چه کسانی به بررسی بیشتری نیاز دارند؟

برای عصاره‌ها و مکمل‌های غلیظ، به‌خصوص همراه دارو یا پیش از جراحی، ارزیابی پزشک یا داروساز اهمیت دارد. NCCIH هشدار می‌دهد ایمنی بسیاری از مکمل‌ها در بارداری، شیردهی و کودکان به‌قدر کافی بررسی نشده است [contra]. این احتیاط درباره فرآورده درمانی است و به‌خودی‌خود به معنی منع غذای معمول حاوی تمر هندی نیست.

از فروشنده چه بپرسیم؟

بپرسید محصول پالپ میوه است یا مخلوطی از عصاره، شکر، نمک و گیاهان دیگر. نام علمی و بخش استفاده‌شده برای تطبیق با تحقیق مفیدتر از عبارت کلی «تقویت‌کننده گوارش» است. از روی عکس غلاف یا رنگ شربت نمی‌توان ترکیبات، مقدار مواد فعال یا مناسب‌بودن آن برای بیماری مشخص را تأیید کرد.

شواهد پژوهشی و محدودیت‌ها

منابع ثبت‌شده در این پرونده، نام و بخش گیاه و استفاده‌های گزارش‌شده را توضیح می‌دهند. گزارش استفادهٔ سنتی به‌تنهایی اثربخشی یا ایمنی را ثابت نمی‌کند. برای سنجیدن ادعا دربارهٔ تمر هندی، باید نوع فرآورده و روش پژوهش همان ادعا را نیز بررسی کرد.

پیش از خرید تمر هندی چه چیزی را بررسی کنیم؟

نام علمی «Tamarindus indica» و بخش گیاه درج‌شده روی بسته را با اطلاعات این صفحه مقایسه کنید. در منابع این پرونده، بخش مورد استفاده «پالپ خوراکی اطراف دانه در غلاف میوه؛ جدا از دانه و برگ» معرفی شده است. نام رایج، بو یا عکس به‌تنهایی هویت یک نمونهٔ خریداری‌شده را تأیید نمی‌کند.

آیا این اطلاعات برای همهٔ شکل‌های تمر هندی یکسان است؟

خیر. گیاه خشک، دمنوش، پودر، عصاره و اسانس یک فرآوردهٔ یکسان نیستند. نتیجهٔ یک آزمایش یا مطالعه را باید با نوع فرآورده و شرایط همان مطالعه خواند؛ نمی‌توان آن را خودکار به همهٔ محصولات با این نام نسبت داد.

برای بررسی بیشتر از کجا شروع کنیم؟

منابع پایان صفحه را باز کنید و نام گونه، بخش گیاه و نوع شواهد را با پرسش خود تطبیق دهید. اگر دارو مصرف می‌کنید یا برای کودک، بارداری یا شیردهی پرسشی دارید، اطلاعات همین فرآورده را با پزشک یا داروساز بررسی کنید.

منابع و ارجاعات

  1. [T] GBIF Backbone Taxonomy — Tamarindus indica L. — Live species/match strict=true; EXACT, ACCEPTED; family Fabaceae
  2. [ibs-history] Medicinal Herbal Recommendation for Irritable Bowel Syndrome in Medieval Persian Medicine — Table 1; Tamarindus indica / Tamr-e Hendi row
  3. [tamarind-review] Tamarindus indica: Extent of explored potential — Morphology; Chemical constituents; Medicinal uses and pharmacological activity; Conclusion
  4. [fruit] Fruit and diabetes — Diabetes UK — Portion sizes; Why do I need to be careful about fruit and vegetable juices and smoothies?
  5. [contra] Using Dietary Supplements Wisely — NCCIH — Safety and Risk; Take Charge of Your Health; medications, surgery, pregnancy, breastfeeding and children

عکس واقعی؛ B.navez — CC BY 2.5 · منبع عکس · مجوز استفاده · نام گونه مطابق شرح منبع است؛ این تصویر هویت نمونهٔ خریداری‌شده را تأیید نمی‌کند.